Elektrikli araç şarj ünitelerinin (EVSE – Electric Vehicle Supply Equipment) çeşitleri, temel olarak aktarılan enerji formu, güç kapasitesi ve hedefledikleri kullanım senaryolarına göre gruplandırılır. Ana ayrım Alternatif Akım (AC) ve Doğru Akım (DC) olmak üzere iki kategoride yapılır.
A. Enerji Formuna Göre Ana Kategoriler
1. Alternatif Akım (AC) Şarj Üniteleri
AC üniteler, şebeke beslemesiyle çalışan ve enerji dönüşümünü aracın kendi üzerindeki “On-Board Charger” (Araç İçi Şarj Cihazı) birimine bırakan çözümlerdir.
- Güç Aralığı ve Kullanım: Genellikle 2,3 kW (konut tipi) ile 22 kW (hızlı AC) aralığında çalışır. Konutlar, ofis otoparkları ve uzun süreli park etme beklenen yerler için idealdir.
- Avantajları: Düşük kurulum maliyeti, daha az soğutma gereksinimi ve batarya dostu yavaş şarj profili oluşturmasıdır.
- Dezavantajı: Şarj süresi uzundur. Aracın kendi şarj cihazının limitli olması durumunda, istasyon yükseltmesinin faydası sınırlı kalır. Türkiye’de bu tip üniteler, yasal mevzuatta “ev tipi şarj” segmentinde konumlanır.
2. Doğru Akım (DC) Şarj Üniteleri (Hızlı Şarj)
DC üniteler, şebeke elektriğini istasyonun içinde yüksek güçlü dönüştürücüler (IGBT/SiC) aracılığıyla DC’ye çevirir ve enerjiyi bataryaya doğrudan aktarır.
- Güç Aralığı ve Kullanım: 50 kW’tan başlayıp 400 kW’a kadar uzanır; ağır ticari araçlar için Megawatt Charging System (MCS) ile 3,75 MW’a ulaşabilir. Otoyol hizmet alanları ve ticari lojistik merkezleri gibi kısa bekleme süresi istenen yerlerde kritiktir.
- Avantajları: Ultra yüksek hız sayesinde bataryayı 15-20 dakikada %80 doluluğa ulaştırabilir.
- Dezavantajları: Yüksek yatırım maliyeti (trafo ve sıvı soğutma gereksinimi) ve yüksek akım nedeniyle batarya sıcaklığını artırdığı için Batarya Yönetim Sistemi (BMS) tarafından sıkı denetim gerekliliği.
B. Kullanım Senaryosuna Göre Çözümler
Şarj üniteleri ayrıca hedef kitlesine göre de ayrılır:
1. Bireysel Elektrikli Araç Şarj İstasyonu
- Odak: Konut tipi Wallbox veya taşınabilir EVSE çözümleridir.
- Özellik: Akıllı telefon uygulaması üzerinden zamanlayıcı ve tarife optimizasyonu yapılabilir.
- Entegrasyon: Fotovoltaik (Güneş Enerjisi) sistemler ve batarya depolama ile entegre edilerek “evde şarj” maliyeti sıfırlanabilir.
2. Kurumsal Elektrikli Araç Şarj İstasyonu
- Odak: Filo yönetimi ve şirket kampüsleri.
- Özellik: Hem AC hem de DC çözümlerini içeren hibrit yapılar sunar.
- Yönetim: Filo yönetim yazılımıyla entegredir ve elektrik tepe noktalarının aşılmasını önlemek için Dinamik Akım Kısıtlaması (Load-Shedding) ile enerji yönetimi yapar.
3. Ticari Elektrikli Araç Şarj İstasyonu
- Odak: Halka açık ve yüksek çevrim oranlı alanlar (AVM, benzin istasyonu).
- Özellik: OCPP 2.0.1 protokolü ile dinamik fiyatlandırma, ağlar arası dolaşım (roaming) ve gerçek zamanlı istasyon sağlığı takibi yapar.
- Gelir Modeli: KWH satışının yanı sıra, reklam ve kafe hizmetleri gibi perakende işletme modeliyle gelir elde eder.
C. Diğer Form Faktörleri
- Kablosuz (İndüktif) Şarj: Geleneksel kablolu çözümlerin yanı sıra, manyetik indüksiyon yoluyla şarj sağlayan ve gelecekte yaygınlaşması beklenen sistemlerdir.
- Taşınabilir (Mobil EVSE): Acil durumlar veya geçici çözümler için kullanılan, araçla birlikte taşınabilen ünitelerdir.